Cơ chế nước thấm qua bê tông và tường gạch

Minh họa cơ chế thấm nước

Nhiều người vẫn tin rằng bê tông và tường gạch là “đặc kín”, nước chỉ thấm khi có vết nứt lớn hay lỗ hổng nhìn thấy được. Thực tế hoàn toàn ngược lại. Ngay cả khi bề mặt còn nguyên vẹn, nước vẫn có thể xâm nhập, di chuyển và tích tụ bên trong kết cấu nếu gặp điều kiện phù hợp.

Cốt lõi của vấn đề nằm ở cơ chế nước thấm qua bê tông và tường gạch – một quá trình vật lý diễn ra âm thầm thông qua hệ lỗ rỗng, mao dẫn và chênh lệch ẩm. Khi cơ chế này không được hiểu đúng, việc chống thấm thường chỉ dừng ở xử lý bề mặt, dẫn tới tái phát sau một thời gian ngắn.

Bài viết này sẽ đi thẳng vào bản chất: nước đi bằng cách nào trong bê tông và tường gạch, vì sao càng về lâu dài hiện tượng thấm càng nặng, và đâu là nền tảng tư duy đúng để xử lý triệt để.

Cơ chế nước thấm qua bê tông là gì?

Minh họa cơ chế thấm nước qua bê tông

Bê tông không phải là một khối rắn đặc tuyệt đối. Ở cấp độ vi mô, bê tông tồn tại hệ thống lỗ rỗng và mao dẫn liên thông hình thành trong quá trình thủy hóa xi măng. Chính mạng lưới này tạo ra “đường đi” cho nước, dù bề mặt không hề nứt vỡ.

Thứ nhất là lỗ rỗng mao dẫn trong hồ xi măng. Khi trộn bê tông, lượng nước dư để đảm bảo thi công sẽ bay hơi dần, để lại các lỗ rỗng có kích thước rất nhỏ. Những lỗ rỗng này liên kết với nhau thành hệ mao dẫn, cho phép nước bị hút vào nhờ hiện tượng mao dẫn, đặc biệt khi một mặt bê tông tiếp xúc lâu với môi trường ẩm.

Minh họa mao dẫn thấm nước qua bê tông

Thứ hai là vi nứt hình thành theo thời gian. Bê tông chịu co ngót, giãn nở nhiệt, rung động và tải trọng. Các vi nứt này có thể không nhìn thấy bằng mắt thường nhưng đủ để nước thẩm thấu sâu hơn vào bên trong, làm tăng tốc độ thấm.

Cuối cùng là áp lực nước và chênh lệch ẩm. Khi một phía bê tông luôn ẩm (mưa, nước ngầm, bể chứa) và phía còn lại khô hơn, nước sẽ di chuyển từ vùng áp lực cao sang thấp. Quá trình này diễn ra liên tục, khiến bê tông ngày càng ẩm từ lõi ra bề mặt, dẫn đến thấm, rêu mốc và suy giảm độ bền kết cấu.

|XEM THÊM: >>> Chống thấm là gì? Vì sao công trình bắt buộc phải chống thấm từ đầu

Cơ chế nước thấm qua tường gạch

Hình minh họa hiện tượng nước thấm vào tường gạch xây, thể hiện rõ các đường mao dẫn trong viên gạch và mạch vữa, gây ẩm mốc và bong tróc lớp hoàn thiện bên trong.

Tường gạch là dạng kết cấu dễ thấm nước hơn bê tông, nhưng lại thường bị đánh giá thấp mức độ nguy hiểm. Lý do nằm ở bản chất vật liệu và cách liên kết giữa các thành phần trong tường xây.

Gạch xây, dù là gạch đất nung hay gạch block, đều có độ hút nước tự nhiên cao. Bên trong mỗi viên gạch tồn tại vô số lỗ rỗng hở, được tạo ra trong quá trình nung hoặc ép khuôn. Khi gặp môi trường ẩm, nước không chỉ bám trên bề mặt mà nhanh chóng bị hút sâu vào lõi viên gạch theo cơ chế mao dẫn.

Vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn ở mạch vữa xây. Vữa thường có cường độ và độ đặc thấp hơn bê tông, dễ co ngót và nứt vi mô theo thời gian. Khi các mạch vữa mất độ liên kết, chúng trở thành “đường cao tốc” cho nước di chuyển theo phương ngang và phương đứng trong tường.

Ngoài ra, tường gạch là kết cấu ghép khối, không liền mạch như bê tông. Nước có thể đi vòng qua các điểm tiếp giáp gạch – vữa – cột – dầm, sau đó thoát ra ở những vị trí hoàn toàn khác so với nơi nước xâm nhập ban đầu. Đây chính là lý do nhiều công trình bị thấm lệch vị trí, gây khó khăn cho việc xử lý nếu không hiểu đúng cơ chế.

Sự khác nhau giữa cơ chế thấm của bê tông và tường gạch

So sánh cơ chế nước thấm qua bê tông và tường gạch trong công trình xây dựng

Bê tông và tường gạch đều bị thấm nước, nhưng bản chất thấm hoàn toàn khác nhau, kéo theo tư duy xử lý cũng phải khác.

Với bê tông, nước chủ yếu di chuyển bên trong khối vật liệu thông qua hệ mao dẫn và vi nứt. Quá trình thấm diễn ra chậm hơn nhưng có xu hướng ăn sâu vào kết cấu, làm ẩm lõi bê tông và gây suy giảm độ bền lâu dài nếu không được ngăn chặn từ sớm.

Ngược lại, tường gạch cho phép nước xâm nhập nhanh và lan rộng. Nước không chỉ thấm qua viên gạch mà còn chạy dọc theo mạch vữa, len lỏi qua các điểm tiếp giáp. Vì vậy, hiện tượng thấm ở tường gạch thường biểu hiện rõ ra bề mặt: mốc đen, muối hóa, bong sơn, bong bột trét.

Một sai lầm phổ biến là dùng cùng một giải pháp chống thấm cho cả bê tông và tường gạch. Điều này dẫn đến tình trạng xử lý được một thời gian ngắn nhưng không triệt để, bởi vật liệu và phương pháp không tương thích với cơ chế thấm thực tế của từng loại kết cấu.

Hiểu được sự khác nhau này là nền tảng quan trọng để lựa chọn định hướng xử lý đúng, thay vì chỉ “che nước” trên bề mặt.

Vì sao nước có thể di chuyển bên trong bê tông và tường gạch?

Cơ chế nước di chuyển trong bê tông và tường gạch qua mao dẫn và áp lực nước

Nước không “đứng yên” khi đã xâm nhập vào kết cấu. Một khi đi vào bên trong bê tông hoặc tường gạch, nước liên tục di chuyển theo các quy luật vật lý, kể cả khi bên ngoài đã ngừng mưa.

Trước hết là hiện tượng mao dẫn. Các lỗ rỗng và ống mao quản trong bê tông, gạch và vữa có khả năng hút nước ngược chiều trọng lực. Vì vậy, nước có thể đi từ thấp lên cao, từ ngoài vào trong, hoặc lan rộng sang khu vực khô hơn. Đây là lý do nhiều chân tường bị thấm dù không hề tiếp xúc trực tiếp với nguồn nước lớn.

Tiếp theo là áp lực nước. Với các khu vực như tầng hầm, bể nước, tường ngoài tiếp xúc mưa lâu ngày, nước tạo ra áp lực liên tục lên bề mặt kết cấu. Khi áp lực đủ lớn, nước bị ép xuyên qua các lỗ rỗng và vi nứt, khiến hiện tượng thấm diễn ra mạnh và sâu hơn.

Cuối cùng là chênh lệch ẩm – khô. Nước luôn có xu hướng di chuyển từ nơi có độ ẩm cao sang nơi khô hơn. Ngay cả khi không còn nguồn nước mới, lượng ẩm tích tụ bên trong vẫn tiếp tục lan truyền, khiến tường và bê tông ẩm dai dẳng, rất khó khô hoàn toàn nếu không xử lý đúng cách.

Hậu quả nếu không hiểu đúng cơ chế nước thấm

Hậu quả thấm nước bê tông và tường gạch gây ẩm mốc, bong tróc, suy giảm kết cấu

Khi không hiểu đúng cơ chế nước thấm, việc xử lý thường chỉ dừng ở “che bề mặt”, dẫn đến hàng loạt hậu quả kéo dài.

Về kết cấu, nước xâm nhập lâu ngày làm tăng độ ẩm trong bê tông, gây ăn mòn cốt thép, giảm cường độ chịu lực và rút ngắn tuổi thọ công trình. Những hư hỏng này diễn ra âm thầm, đến khi phát hiện thì chi phí sửa chữa đã rất lớn.

Về thẩm mỹ, tường bị thấm sẽ xuất hiện mốc đen, muối hóa, bong sơn, bong bột trét. Dù có sơn lại nhiều lần, hiện tượng này vẫn tái diễn nếu nước bên trong chưa được ngăn chặn.

Về chi phí, xử lý sai ngay từ đầu khiến chủ nhà phải sửa đi sửa lại nhiều lần. Tổng chi phí cộng dồn thường cao gấp nhiều lần so với việc chống thấm đúng kỹ thuật ngay lần đầu.

Về sức khỏe, môi trường ẩm mốc kéo dài tạo điều kiện cho nấm mốc phát triển, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp, đặc biệt với trẻ nhỏ và người lớn tuổi.

Định hướng xử lý đúng theo cơ chế nước thấm

Định hướng xử lý chống thấm theo cơ chế nước thấm bê tông và tường gạch

Muốn xử lý thấm triệt để, không được bắt đầu từ vật liệu, mà phải bắt đầu từ cơ chế nước đang di chuyển như thế nào.

Thứ nhất, cần xác định nước đi từ đâu vào, không chỉ nhìn vị trí nước xuất hiện. Nước có thể xâm nhập ở tường ngoài nhưng lại thoát ra ở mặt trong, hoặc đi từ sàn lên chân tường do mao dẫn. Nếu xác định sai hướng nước, mọi lớp chống thấm đều trở thành giải pháp tạm.

Thứ hai, phải lựa chọn nguyên lý xử lý phù hợp: ngăn nước từ phía tiếp xúc trực tiếp (chống thấm thuận), hoặc cắt đường đi của nước bên trong kết cấu (chống thấm ngược). Hai tư duy này hoàn toàn khác nhau, không thể áp dụng lẫn lộn.

Định hướng xử lý chống thấm theo cơ chế nước thấm bê tông và tường gạch

Cuối cùng, xử lý đúng là xử lý từ gốc đường đi của nước, không phải chỉ che kín bề mặt nơi nước thoát ra.

Những sai lầm thường gặp khi xử lý thấm bê tông và tường gạch

Sai lầm thường gặp khi xử lý thấm nước bê tông và tường gạch

Sai lầm lớn nhất là xử lý theo hiện tượng, không xử lý theo cơ chế. Thấy bong sơn thì sơn lại, thấy mốc thì cạo và trét, nhưng không hề cắt được đường đi của nước.

Sai lầm thứ hai là tin vào giải pháp nhanh – rẻ – làm một lần là xong. Trong thực tế chống thấm, không có giải pháp “mì ăn liền” nếu nước đã xâm nhập sâu vào kết cấu.

Sai lầm cuối cùng là áp dụng một cách làm cho mọi vị trí. Tường ngoài, tường trong, tầng hầm, chân tường… mỗi khu vực có cơ chế thấm khác nhau, nếu xử lý giống nhau thì thất bại là điều chắc chắn.

Kinh nghiệm thực tế từ công trình chống thấm

Kinh nghiệm thực tế xử lý thấm bê tông và tường gạch tại công trình

Trong thực tế thi công, những công trình xử lý thành công lâu dài đều có điểm chung: dành thời gian khảo sát đường đi của nước. Có những ca phải theo dõi vài ngày mưa, thậm chí khoan kiểm tra độ ẩm kết cấu trước khi quyết định giải pháp.

Một kinh nghiệm quan trọng khác là không vội thi công khi kết cấu còn ướt nặng. Nếu không xử lý hoặc kiểm soát được độ ẩm nền, lớp chống thấm dù tốt đến đâu cũng khó đạt hiệu quả lâu dài.

Người làm nghề hiểu rằng, chống thấm không phải là việc “làm cho hết nước ngay”, mà là làm cho nước không còn đường để đi trong tương lai.

Câu hỏi thường gặp về cơ chế nước thấm

Các trường hợp thường gặp về cơ chế nước thấm qua bê tông và tường gạch

Nước có thể thấm qua bê tông đặc không?
Có. Bê tông dù đặc vẫn tồn tại lỗ rỗng và mao dẫn vi mô, cho phép nước xâm nhập và di chuyển nếu có đủ thời gian và áp lực.

Vì sao vị trí thấm thường khác nơi nước vào?
Do nước di chuyển bên trong kết cấu theo mao dẫn và mạch vữa, nên điểm thoát nước thường lệch so với điểm xâm nhập ban đầu.

Sơn chống thấm có xử lý được thấm lâu dài không?
Chỉ hiệu quả khi xử lý đúng cơ chế và đúng vị trí. Sơn chỉ là lớp bảo vệ bề mặt, không giải quyết được nước đã nằm trong kết cấu.

Tường gạch hay bê tông dễ thấm hơn?
Tường gạch thấm nhanh hơn, bê tông thấm sâu hơn. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào vị trí và thời gian thấm.

Hiểu đúng cơ chế nước thấm để chống thấm bền vững cho công trình

Hiểu đúng cơ chế nước thấm qua bê tông và tường gạch là nền tảng bắt buộc nếu muốn chống thấm hiệu quả và bền lâu. Nước không thấm một cách ngẫu nhiên, mà luôn tuân theo quy luật mao dẫn, áp lực và chênh lệch ẩm.

Khi nắm được bản chất này, việc xử lý sẽ chuyển từ “vá lỗi” sang chủ động kiểm soát đường đi của nước, giúp công trình khô ráo, bền vững và tránh những chi phí sửa chữa lặp đi lặp lại.

Nếu bạn đang gặp tình trạng thấm nước nhưng chưa xác định được nước đi từ đâu và nên xử lý theo hướng nào, hãy tiếp tục theo dõi các bài phân tích chuyên sâu từ Chống Thấm Việt Ý để tránh những sai lầm tốn kém về sau.

Thông tin liên hệ

Siêu Thị Chống Thấm Việt Ý
Hotline: 0844.43.8686
Zalo: 0844.43.8686
Website: chongthamviety.com